Belgijski kralj Albert Drugi prekinuo je godišnji odmor pokušavajući da pomogne u formiranju vlade, na koju se čeka još od izbora održanih 10. juna. Pregovori partija koje su dobile najveći broj glasova prekinuti su, jer su valonske partije na "veoma uvredljiv i arogantan način", odbile zahtjeve flamanskih partija za još veći stepen autonomije Flandrije kao federalne jedinice. Možda su Valonci Flamance zvali manjim entitetom, nastalim na genocidu. Ko zna?
Ovih dana mandat za sastav belgijske vlade kralju je vratio Iv Leterne, šef umjerenih flamanskih hrišćanskih demokrata. To je onaj Leterne koji je poznat po izjavama da je `Belgija incident istorije`, a da su `jedine stvari koje su zajedničke Belgijancima - kralj, fudbal i neke vrste piva`. U ovakvoj situaciji BiH bi mogla pomoći Belgiji na sljedeći način:
- Da zabrinuti Rafi Gregorijan u slobodnom vremenu kada se ne izvinjava reisu Ceriću i ne popisuje osnovna sredstva i sitni inventar, u ime OHR-a napiše saopštenje i zaprijeti da više neće tolerisati takve izjave;
- Poslati pojedine ambasadore na službi u Sarajevu, da od Belgije naprave jedinstvenu, unitarnu državu, sa jednom nacijom;
- Ukoliko ne uspije pod 1. i 2, izbaciti Belgiju iz Evropske unije, a za novo pridruživanje im nametnuti Ešdaunove principe.
Belgija kao država postoji od 1830. godine, a međunacionalne tenzije posljednjih decenija dovele su do federalizacije nekada unitarne države. Tako je ustavnim reformama iz 1970, 1971, 1974, 1978, a na kraju 1993. godine, Belgija definisana kao federalna država sa tri autonomne regije: Flandrija, Valonija i Brisel. Izgleda da je glavni grad i regija Brisel, koji je i sjedište Evropske unije, najvažniji kohezioni faktor koji djeluje protiv raspada belgijske države. U Flandriji je sve jači pokret koji traži nezavisnost od Belgije, odnosno od Valonije kao druge federalne jedinice. Na nedavnim demonstracijama okupilo se preko 5.000 ljudi, a očekuje se nastavak sa daleko većim brojem učesnika. Sve je legitimno i demokratski i nikome ne pada na pamet da zabranjuje izražavanje političkih stavova.
Kada se pogleda politička scena u mnogim evropskim zemljama, primjetno je jačanje političkih partija i pokreta, čiji je cilj veća autonomija u odnosu na zajedničku državu, a kod mnogih je izražen i neskriveni separatizam. Pritom se radi o parlamentarnim strankama koje takve stavove iznose u svojim izbornim programima. U ozbiljnim i demokratskim državama vladajuće strukture prihvataju referendumska izjašnjenja po kojima oblasti i regije (entiteti) sebi pribavljaju još veći stepen autonomije nego do sada. Najsvježiji je primjer Katalonije, koja je dio Španije uprkos svom tradicionalnom i snažnom separatizmu.
Španija pokazuje kako se autonomijom i decentralizacijom održava u životu moderna evropska država. Uostalom, Zakonom o autonomiji iz 1981. godine, Španija je smanjivala tenzije između svojih regija, koje su često bile u međusobnim svađama. Kako svjedoči analitičar iz susjedne Portugalije `Nova Španija je Španija različitosti koja je postala moguća samo zato što joj je, gledano spolja, nova vrsta samoidentifikacije dozvolila da poprimi svoje strukturalno beskičmenjaštvo`.
A kada je u pitanju referendum, ne znam zašto je bogohulno njegovo bilo kakvo pominjanje. Neki vele da može referendum, ali samo na cijeloj teritoriji BiH. A kako je recimo Gibraltar 2002. godine mogao da organizuje referendum sa pitanjem svojim stanovnicima: Da li ste za uvođenje zajedničke britansko-španske uprave? Odgovor je bio negativan, odnosno očekivan u korist Britanije - 99% : 1%.
Pritom da kažem da je Gibraltar tek poreski centar koji se nalazi na `teritoriji` Španije i ima svega tridesetak hiljada stanovnika. U Škotskoj jedna parlamentarna stranka zagovara samostalnost od Velike Britanije i najavljuje referendum o tome za 2010. godinu. Takvi referendumi su već organizovani u kanadskoj pokrajini Kvebek, gdje separatisti za malo nisu dobili većinu glasova. Ili referendum kojim je Crna Gora sebi izabrala samostalnost u odnosu na Srbiju.
BiH očekuje nastavak reformi, ali ne po receptu Stranke za BiH i SDA. Ne može se Ustav BiH mijenjati samo na uštrb entitetskih ovlaštenja (Republike Srpske), niti može proći reforma policije, koja ima za cilj ukidanje policije Republike Srpske. Ne ide to zbog neskrivenih zahtjeva bošnjačkog političkog establišmenta za izgradnju centralizovane države sa dominacijom najbrojnije nacije.
Treba samo vidjeti citate iz knjige profesorke Mirjane Kasapović, kao svjedočenje o namjerama bošnjačke strane. Ko to onda očekuje da će se Republika Srpska odricati svojih ustavnih nadležnosti da bi bila preglasavana?