Širom Evrope ljudi danas slave pedesetu godišnjicu potpisivanja Rimskih sporazuma, koji zaista jesu razlog za slavlje. Evropska unija je jedno od najvećih istorijskih dostignuća pedeset godina mira u zapadnom dijelu kontinenta je bez presedana.
Manje je poznato da i druga strana Atlantika ima razloga da bude zadovoljna zbog sporazuma. Mi smo, takođe, sanjali cjelovitu i slobodnu Evropu u kojoj vlada mir. Od samog početka, Sjedinjene Američke Države su podržavale integraciju Evrope, kako djelima tako i riječima.
Od uspostavljanja Komiteta za evropsku ekonomsku saradnju i Evropske zajednice za ugalj i čelik do uvođenja evra i proširenja na bivšu Istočnu Evropu, Sjedinjene Države su podržavale plemenitu ideju evropskog jedinstva.
Ta podrška bila je i u našem interesu. Svi sazivi američkog Kongresa i administracije koje su uslijedile nakon toga bili su uvjereni da će integracija ojačati demokratiju i podstaći ekonomski rast u Evropi, od čega će i Sjedinjene Države imati koristi.
To uvjerenje je i do danas ostalo nepromijenjeno. Kao što je predsjednik Buš rekao u svom drugom inauguralnom obraćanju: `Opstanak slobode u našoj zemlji sve više zavisi od uspjeha slobode u drugim zemljama. Najveća nada za mir u našoj zemlji je širenje slobode u ostatku svijeta.`
Važno je reći da su od samog početka naše vođe zaključile da je integracija Evrope u našem interesu jer su sve vrijeme bili svjesni da Sjedinjene Države i Evropa dijele zajedničke vrijednosti i odgovornosti.
To je bitno reći jer se ponekad čuju tvrdnje da se ujedinjena Evropa mora napraviti kao kontrabalans Sjedinjenim Državama. Takav stav odražava nepoznavanje proteklih dvije stotine godina istorije, nepromišljen je i površan jer zagovara čisto pariranje Amerikancima, ma šta mi uradili. Taj stav pogrešno tumači udruživanje naših snaga radi podrške zajedničkim vrijednostima, sa balansom moći. Taj stav, takođe, potcjenjuje mnoge koristi koje proizilaze iz jedinstva. I na kraju, on je i izraz pogrešnog shvatanja interesa Sjedinjenih Država - nas ne brine jačina Evrope nego njena slabost. Amerika želi -- ne, Amerika treba jaku Evropu, jaku Evropsku uniju.
I to je tako od samog početka. Za one koji ne poznaju istoriju to može biti poprilično iznenađenje. Naravno, povremeno nam se taktike razlikuju - i moramo više jedni druge uvažavati. Ali, zbog naših međusobnih razlika ne smijemo zaboraviti da se, na mnogo dubljem nivou, slažemo po pitanju vrijednosti i svrhe.
Podrška Sjedinjenih Država evropskoj integraciji bila je takva da su nepunih devet mjeseci nakon što su se naše trupe prestale boriti u Evropi u Drugom svjetskom ratu američki senatori Vilijam Fulbrajt i Elbert Tomas, zajedno sa Halom Bogsom, zastupnikom u Donjem domu, izašli pred oba doma Kongresa s rezolucijom kojom se potvrđuje jaka podrška američkog Kongresa integraciji Evrope.
Rezolucija je u oba doma usvojena sa velikom većinom, a podržao ju je i tadašnji ministar inostranih poslova SAD Džordž Maršal, koji je napisao da je `duboko naklonjen` onome što Kongres radi.
Godinu dana kasnije sam Maršal je u znamenitom govoru pokrenuo inicijativu i obećao da će, ako Evropa usvoji zajednički plan za ekonomski oporavak, Sjedinjene Države taj plan materijalno pomoći. Evropske vođe nisu oklijevale i ubrzo je, kao prvi korak, osnovana Organizacija za evropsku ekonomsku saradnju. Sjedinjene Države su održale svoju riječ i odgovorile `Maršalovim planom`, čija se šezdeseta godišnjica slavi ove godine.
Sljedeći značajan korak u evoluciji EU desio se 1950. godine kada je na inicijativu Roberta Šumana, tadašnjeg ministra spoljnih poslova Francuske, i Žan Monea, jednog od osnivača EU, uspostavljena Evropska zajednica za ugalj i čelik. Predsjednik Truman izrazio je punu podršku Šumanovom prijedlogu nazvavši ga `činom konstruktivnog državništva. Mi podržavamo uspostavu ovog tijela. Ova inicijativa Francuske za rješenje problema Evrope je u najboljoj francuskoj tradiciji`. Kongres SAD odobrio je direktno finansiranje Evropske zajednice za ugalj i čelik.
Od tada pa do danas, odnosno od važnog sastanka u Mesini 1955. godine kada je prvi put iznesen prijedlog zajedničkog tržišta do potpisivanja Rimskih sporazuma, čiju godišnjicu slavimo ove godine, i uspostave Evropske ekonomske zajednice, Sjedinjene Države su izražavale svoju podršku i po potrebi pružale pomoć.
Ova podrška se s godinama nije umanjila. Naprotiv, posljednje dvije prekretnice, proširenje na istok i uvođenje evra, toplo su pozdravljene sa druge strane Atlantika.
Zašto? Zato što je to u našem interesu. Sve što jača saveznike koji dijele naše vrijednosti, uključujući toleranciju, demokratiju i ekonomiju slobodnog tržišta, kao i naš osjećaj odgovornosti prema ostatku svijeta, nama može biti samo od koristi. Sjedinjene Države i Evropa čine jednu, demokratsku, prekookeansku zajednicu, čije su demokratske vrijednosti u današnjem svijetu suočene sa ozbiljnim izazovima. Mi možemo uspješno odgovoriti tim izazovima, ali pod uslovom da to radimo zajedno. Danas, 2007. godine, partnerstvo između Sjedinjenih Država i EU je robusnije i efikasnije nego ikada prije. I to je razlog zašto i mi, Amerikanci, danas slavimo.