Granica je izraz u političkoj geografiji koji označava geografske granice datih političkih cjelina ili zakonske jurisdikcije, države ili podnacionalnih upravnih jedinica.
One mogu biti planirane na osnovu interesa, istorije, tradicije, polaganja prava na teritoriju, crtane na salveti, zidu, pijesku, u glavi ali uvijek su rezultat isključivo odnosa moći i stanja na terenu. Posebno treba naglasiti jednu drugu osobinu granice - ona je u stvari klizna. Granice se pomjeraju i preklapaju kao i stanovništvo koje definišu.
Nekada se moć manifestovala kroz oružanu snagu područja okruženog granicom. Kao i što je granica bila rezultat lokalnog odmjeravanja snaga i stanja na lokalnom terenu, bez uplitanja moćnih, geografskih sila.
Zato se na osnovu pitanja granice i njene uloge u ovom dobu mogu naslutiti društveni procesi.
Zanimljivo je da granice u antičkom društvu nisu postojale. Nisu se pominjale niti su se znale jasne granice antičke Atine ili Sparte. U Rimskom carstvu granice se, kao administrativni pojam, uvode kao odgovor na najezdu varvarskih plemena sa sjevera. Srednji vijek opet donosi mali napredak u granicama u smislu nastavka rimsko-vizantijske prakse tako da postoje neke zemlje, recimo Zeta, Raška, Bosna, ali njihove granice nisu jasne. Jednostavno postoje određene zone između tih geografskih regija na koje komšijski vladari polažu pravo. Tako da je granica u narodnom predanju nepoznata stvar, ako izuzmemo prirodne granice koje čine rijeke, planine i sinja mora.
Razvojem društva, a posebno u fazi imperijalizma, počinje poimanje granica u današnjem smislu, jer tada i počinje borba za svaki komad zemlje i tada počinju da se prebrojavalju ljudi u sklopu istih granica. Sve naravno u korist kapitala kojim je tada upravljala elita mononacionalnog karaktera. Ili da budemo iskreni, tada isti još nisu bili provalili da mogu da zarade i na susjednim narodima pa i narodima na globalnom nivou i to bez potrebe da ratuju ili osvajaju tuđe granice. Kulminacija "granicizma" je nazvana hladni rat, poslije kojeg su se vlasnici kapitala svih zemalja ujedinili u brisanju granica. Tačnije, oni su uočili ogroman napredak kulture, umjetnosti i nauke kada su, poslije hladnog rata, vojni budžeti prebačeni u ove oblasti. Tako dolazimo u doba kraja omeđivanja.
Iz svega navedenog je jasno da su prije granice bile jedan od faktora samostalnosti. One su, naime, na najbukvalniji način definisale prostor koji su činili ljudi udruženi zbog bezbjednosti i boljeg života. Ti prostori su često bili jednonacionalni jer je jednoplemenstvo bio jedan od bitnih faktora bezbjednosti. Ovo se sve odvijalo u regionalnom smislu. Svi su branili svoju slobodu, svoje tržište, svoj prostor.
Vremenom su se pravila promijenila pa su najbogatiji od takvih formata počeli da igraju regionalnu pa onda i svjetsku ligu, tako da bez njihovog pristanka (osnivača Lige naroda i Ujedinjenih nacija) nije više bilo ni vaše sigurnosti ni bezbjednosti. Isti su počeli davati uslove kao garant prosperiteta, ali i mjerilo podrške istih vašim pitanjima. I pored te dominacije s vremena na vrijeme su se pojavljivali ratovi koji su ugrožavali najmoćnije jer je uvijek bilo nezadovoljnih njihovom raspodjelom kapitala. (Kao i danas.)
Da se to ne bi dešavalo više i da se moćna društva ne bi miješala u svako pitanje pojedinačno, ona su na osnovu svojih iskustava redefinisala svoje uslove - demokratizacija i institucijalizacija procesa u manje razvijenih. Za uzvrat su ponudili globalnu bezbjednost i ekonomsku sigurnost. To je dovelo do toga da omeđene, nerazvijene cjeline s visokom stopom nataliteta i velikim borbenim potencijalom pređu na ove, zadane, nove uslove te nastave svoj put progresa koji će rezultirati usvajnjem načina ponašanja razvijenih društava u strogo kontrolisanim procesima. Sve to u krajnjoj istanci vodi ka gubljenju dosta velikog dijela integriteta u odlučivanju, što je najbolji primjer u ekonomskom smislu, kao i u činjenici da sve više ministarstava vanjskih poslova, pristojnih zemalja naravno, počinje da prelazi u ministarstva za evropske integracije ili evropska pitanja.
Ove procese prati promjena pojma i značaja granica. Jasno je da procvat granica, i okolnih objekata kao na primjer bunker tipa Enver Hodža, se javlja kada je društvo ugroženo. U tim slučajevima raste i tendencija ka centralizmu i ka ukrupnjavanju borbene i ekonomske moći (recimo prva i druga Jugoslavija). U situacijama blagostanja i smanjene napetosti granica gubi svoj sjaj te se ide obrnutim procesom decentralizacije i brisanja granica.
Današnje doba naše regije je definisano evro-atlantskom bezbjednosnom komponentom i evropskom ekonomskom komponentom kao garantima progresa, što znači da su vremena primarne ugroženosti prošla. Ali ne ugroženosti u opštem smislu.
Trenutno ovaj koncept, a i naš položaj u njemu, ugrožava ekonomska kriza evrozone i onda je jasno zašto je toliki interes modernog svijeta da opstane evro jer bi u suprotnom raspadom jedne od dvije komponente - ekonomske bio ugrožen i sam poredak tj. raspodjela kapitala, u kojem bi se našli prvi na udaru oni najugroženiji. Opet.