Novi vrhovni komandant Oružanih snaga Ukrajine, general Mihailo Drapatij, preuzeo je dužnost sa reputacijom jednog od najcjenjenijih i najpopularnijih ukrajinskih oficira.
Njegovo imenovanje 21. jula mnogi vide kao pokušaj da se ukrajinska vojska modernizuje i oslobodi zastarjelih obrazaca komandovanja nasljeđenih iz sovjetskog perioda, piše The Economist.
Iako su ukrajinske snage od početka sukoba Rusije i Ukrajine 2022. godine pokazale veliku sposobnost prilagođavanja i uvođenja novih tehnologija, analitičari ocijenjuju da se sistem komandovanja još nije u potpunosti promijenio.
Heroj odbrane Mariupolja
Drapatij (43) prvi put je stekao nacionalnu slavu još 2014. godine tokom borbi za Mariupolj. Tada je, kao mladi major, predvodio kolonu od četiri oklopna vozila koja je probila barikade proruskih separatista i ušla u grad.
Kasnije iste godine komandovao je bataljonom u operaciji duž ruske granice, čiji je cilj bio presijecanje ruta kojima su se kretali separatisti. Njegova jedinica tada se našla pod snažnim napadom ruskih snaga i u okruženju.
Vezane vijesti:
Heroj Ukrajine postao prvi čovjek vojske: Ko je Mihailo Drapatij? (VIDEO)
Zelenski: Zbog loših odnosa Fedorova i Sirskog smijenio sam obojicu
Iako se susjedni bataljon predao, Drapatij je organizovao proboj i uspio da iz okruženja izvede oko 260 svojih vojnika na bezbjednu teritoriju pod ukrajinskom kontrolom.
Reforme umjesto stare sovjetske škole
Njegov ugled nije izgrađen samo na ratnim uspjesima već i na odnosu prema vojnicima.
Krajem 2024. postavljen je za komandanta Kopnene vojske, gdje se fokusirao na obuku, reformu sistema mobilizacije i uvođenje tehnologije koja bi smanjila gubitke na frontu.
Posebnu pažnju posvetio je promjeni načina komandovanja.
Drapatij svoju reformu ukrajinske vojske zasniva na četiri ključna principa: boljoj brizi o vojnicima, reformi sistema mobilizacije, široj primijeni novih tehnologija radi smanjenja gubitaka i većim ovlašćenjima za komandante na terenu.
Njegov cilj je da zamijeni zastarjeli sovjetski model komandovanja sistemom u kojem se podstiču inicijativa, odgovornost i brže donošenje odluka.
"Komandovanje se postepeno mijenja. Iz kulture straha prelazimo u kulturu odgovornosti. Inicijativa koja dolazi odozdo više se ne doživljava kao prijetnja, već kao vrijedan resurs“, napisao je Drapatij na Fejsbuku.
Istovremeno je smatrao da odgovornost mora da postoji na svim nivoima. Kada je 2025. godine ruska raketa pogodila vojni poligon i ubila 12 vojnika na obuci, Drapatij je podnio ostavku, poručivši da komandant mora da snosi odgovornost za tragedije koje se dogode pod njegovom komandom.
Zašto je smijenjen Sirski?
Drapatij je na mjestu vrhovnog komandanta naslijedio generala Oleksandra Sirskog, kojeg je predsjednik Volodimir Zelenski smijenio poslije talasa protesta i kritika.
Sirski je godinama važio za sposobnog operativnog komandanta. Vodio je odbranu Kijeva 2022. godine i ukrajinsku operaciju u ruskoj Kurskoj oblasti dvije godine kasnije.
Međutim, kritikovan je zbog strateških procijena, raspoređivanja jedinica i načina komandovanja.
Stekao je reputaciju komandanta koji previše kontroliše podređene i donosi odluke centralizovano, zbog čega su ga mnogi oficiri smatrali predstavnikom stare sovjetske škole.
Zbog velikih gubitaka tokom višemjesečne odbrane Bahmuta 2023. godine dio javnosti prozvao ga je „mesarom“, iako njegove pristalice tvrde da je takva ocijena nepravedna.
Sukob dvije generacije
The Economist navodi da se razlika između Drapatija i Sirskog često pogrešno predstavlja kao sukob dvije generacije – mlađeg komandanta koji vjeruje u dronove i starijeg generala koji se oslanja na sovjetsku doktrinu.
Međutim, upravo je Sirski bio jedan od glavnih zagovornika masovne upotrebe bespilotnih letjelica u ukrajinskoj vojsci.
Pod njegovim nadzorom razvijene su strategije korišćenja dronova srednjeg dometa za izolaciju Krima, kao i napadi bespilotnim letjelicama dugog dometa na ruska naftna postrojenja.
Istovremeno je smatrao da Ukrajina mora da nastavi ulaganja u tenkove, artiljeriju i drugo teško naoružanje, jer samo dronovi ne mogu da zaustave velike ruske ofanzive.
Sukob sa ministrom Fedorovom
Jedan od najvećih problema u vrhu ukrajinske vojske bio je sukob između Sirskog i tadašnjeg ministra odbrane Mihaila Fedorova.
Fedorov je zagovarao objedinjavanje oslabljenih jedinica kako bi postale efikasnije, dok je Sirski formirao nove brigade, čime je, prema kritičarima, dodatno raspršio ograničene ljudske resurse.
Britanski vojni analitičar Džek Votling iz instituta RUSI ocijenio je da je Sirski neke od najboljih ukrajinskih jedinica rasporedio na međusobno udaljene dijelove fronta, umjesto da ih zadrži na jednom pravcu gdje bi imale veći efekat.
Nakon neuspjelog pokušaja da smijeni Sirskog, predsjednik Zelenski je 15. jula razriješio dužnosti ministra odbrane Mihaila Fedorova. Ta odluka izazvala je proteste u Kijevu i drugim gradovima, na kojima su demonstranti tražili povratak Fedorova i smjenu Sirskog.
Na protestima su učestvovali i vojnici sa fronta. Među njima je bio i 27-godišnji vojnik Andrij Sirij, koji je u napadu dronom izgubio stopalo. Na štaku je okačio transparent sa porukom: "Ne mogu da stojim, ali neću da ćutim.“
Pred njim najteži zadatak
Iako Drapatij uživa veliko povjerenje među vojnicima i oficirima, analitičari upozoravaju da ga očekuje izuzetno težak posao.
Pored potrebe da reformiše sistem komandovanja, moraće da riješi problem nedostatka ljudstva, bolje organizuje jedinice i istovremeno vodi rat protiv ruske vojske, koja nastavlja pritisak na više dijelova fronta.
Kako zaključuje The Economist, novi vrhovni komandant ima jasnu viziju promijena, ali nema jednostavna ni brza rješenja za izazove sa kojima se Ukrajina suočava, prenosi Nova.
