MOSKVA - Postkovid komplikacije i aktiviranje uspavanih ćelija raka naučnici sa ruskog Univerziteta "Sečenov" povezali su sa produženim zadržavanjem komponenti SARS-CoV-2 u tkivu unutrašnjih organa (kardiovaskularnih, reproduktivnih, u plućima, gastrointestinalnom traktu).
Naučnici su istražili ovu oblast podrobnije nakon što su otkrili tragove koronavirusa u plućima jednog pacijenta čak 35 mjeseci nakon preležane bolesti.
"Istraživači su otkrili RNK (ribonukleinsku kiselinu) i proteine koronavirusa u plućima, gastrointestinalnom traktu, srcu i endometrijumu čak i mjesecima i godinama nakon infekcije", navodi se u izvještaju koji je prenijela agencija TASS.
Gdje su pronađeni tragovi koronavirusa?
Naučnici su ispitali tkivo dobijeno tokom operacija i obdukcija. Koristeći PCR i imunohistohemiju, otkrili su RNK koronavirusa, kao i njegov šiljasti protein i nukleokapsidni protein. Ovi nalazi ukazuju na to da produženo perzistiranje virusnih komponenti može da bude jedan od uzroka postkovid sindroma, zajedno sa autoimunim reakcijama.
Virusne komponente su otkrivene u nekoliko tipova ćelija, a poremećaj ovih ćelija doprinosi hroničnoj upali, oštećenju krvnih sudova i neadekvatnom snabdijevanju tkiva krvlju.
Identifikovane plućne lezije uključivale su hroničnu opstruktivnu bolest pluća, intersticijalnu pneumoniju i tešku fibrozu. Jedna pacijentkinja je razvila plućnu alveolarnu proteinozu nakon reinfekcije, a oporavila se nakon liječenja, prenosi Tanjug.
Može li koronavirus uticati na razvoj raka?
Naučnici su takođe proučavali vezu između kovida-19 i progresije raka. Kod pacijenata sa rakom pluća, virusne komponente su otkrivene i u tumorskim ćelijama i u endotelnim ćelijama. Utvrđeno je da adenokarcinomi pluća kod preživjelih od kovida-19 imaju povećane nivoe matičnih ćelija raka, što je povezano sa rizikom od metastaza i otpornošću tumora na hemoterapiju.
"Postoji hipoteza da koronavirus podstiče prelazak matičnih ćelija raka iz uspavanog, odnosno spavaćeg, stanja u aktivno", citirana je u izvještaju patološkinja Elena Ščelokova.
Istraživači sugerišu da SARS-CoV-2 može da utiče na razvoj tumora mijenjajući ćelijske signalne puteve. Međutim, potrebna su dalja istraživanja da bi se potvrdila ova hipoteza, uključujući poređenje stanja pacijenata oboljelih od raka prije i poslije kovida-19.
Kako kovid može uticati na želudac i crijeva?
Tragovi koronavirusa pronađeni su i u ćelijama želuca, crijeva i jetre. U tkivima digestivnog sistema, specijalisti su identifikovali inflamatorne promjene i područja nekroze. Među otkrivenim bolestima bili su steatoza i steatohepatitis jetre, gastritis, erozije i čirevi želuca, hronični limfocitni kolitis i lezije pankreasa.
Naučnici navode da je moguće da je infekcija koronavirusom doprinijela progresiji već postojećih gastrointestinalnih bolesti. Kod pacijenata sa adenokarcinomima želuca i debelog crijeva, specijalisti su primijetili povećanje broja i aktivnosti matičnih ćelija raka, slično promjenama koje se vide kod raka pluća.
Kakve posljedice koronavirus može ostaviti na srce?
Istraživači su takođe otkrili promjene u srčanom tkivu povezane sa koronavirusom. Neki pacijenti su razvili miokarditis i srčanu insuficijenciju nakon infekcije. Postkovid miokarditis karakteriše oštećenje vaskularnog endotela, što remeti protok krvi do srčanog mišića, a simptomi mogu da podsjećaju na koronarnu arterijsku bolest.
"Štaviše, miokarditis povezan sa koronavirusom ima svoje karakteristike: virus prodire u vaskularni endotel, oštećujući ga i sprečavajući krvne sudove da normalno funkcionišu i snabdijevaju tkiva hranljivim materijama. Zbog toga kliničke manifestacije postkovid miokarditisa mogu da podsjećaju na koronarnu arterijsku bolest. Stoga je temeljna dijagnoza neophodna za propisivanje terapije", rekla je Jevgenija Kogan, direktorka Referentnog centra za morfološke i imunohistohemijske metode istraživanja na Univerzitetu "Sečenov", navedeno je u saopštenju.
Pacijenti koji su se oporavili od kovida-19 zahtijevaju temeljan pregled prije operacije srca. Ako upala potraje, postoji rizik da se implantirani zalistak neće pričvrstiti.
Može li koronavirus uticati na plodnost žena?
Istraživači su takođe otkrili da SARS-CoV-2 može dugo da se zadržava u endometrijalnom tkivu - unutrašnjoj sluzokoži materice - i da doprinese razvoju poremećaja koji dovode do ženske neplodnosti.
"S obzirom na to da značajan dio onih koji su se oporavili od kovida-19 čine mladi ljudi, važno je obratiti pažnju na svoje reproduktivno zdravlje u prvim mjesecima nakon bolesti i na duži rok", rekla je Tatjana Demura, direktorka Instituta za kliničku morfologiju i digitalnu patologiju na Univerzitetu "Sečenov".
Ko treba posebno da prati zdravlje nakon kovida?
Naučnici preporučuju praćenje zdravstvenog stanja čak i nakon blagog slučaja infekcije koronavirusom. Posebnu pažnju treba obratiti na osobe sa postojećim medicinskim stanjima, jer je najteže oštećenje pluća primijećeno kod pacijenata sa hipertenzijom, koronarnom bolešću srca, gojaznošću i dijabetesom.
Gastroskopija pomaže u otkrivanju zapaljenskih promjena u želucu, a CT skeniranje može otkriti patološke procese u plućima. Rana dijagnoza i liječenje mogu da spriječe razvoj ozbiljnih komplikacija.
Dalja istraživanja mehanizama kojima komponente SARS-CoV-2 opstaju u organizmu, prema riječima istraživača, pomoći će u razjašnjavanju uzroka postkovid komplikacija i razvoju ciljanih metoda terapije.
Napomena: Pronađeni tragovi koronavirusa ne znače da je virus i dalje aktivan. Njegova moguća povezanost s rakom, neplodnošću i drugim komplikacijama još nije naučno potvrđena i zahtijeva dodatna istraživanja.