Život

"Nezavisne" u posjeti sabornoj crkvi Svetog Save u Njujorku: Njujorška ljepotica diže se iz pepela

"Nezavisne" u posjeti sabornoj crkvi Svetog Save u Njujorku: Njujorška ljepotica diže se iz pepela
Foto: N.N. | "Nezavisne" u posjeti sabornoj crkvi Svetog Save u Njujorku: Njujorška ljepotica diže se iz pepela
Dejan Šajinović

Jutro 1. maja 2016. godine parohijani saborne crkve Svetog Save Srpske pravoslavne crkve u Njujorku neće nikada zaboraviti. Njih gotovo hiljadu toga jutra je prisustvovalo vaskršnjoj liturgiji.

Niko nije mogao ni zamisliti tragediju koja se desila nedugo nakon što su vjernici napustili hram... Gusti crni dim prvo je prokuljao kroz zazore između prozora, a onda se proširio cijelom zgradom. Neko je pozvao policiju i vatrogasce koji su uz zvuk sirena stigli ispred zgrade, blokirali okolne ulice, izvukli ogromne vodene šmrkove, odvrnuli ventile do kraja i uhvatili se u koštac sa divljom vatrenom stihijom koja je gutala sve pred sobom.

Danas, godinu i po dana nakon strašne tragedije, ni tokom hladnih i snježnih januarskih dana, obnova se ne prekida. Desetak radnika u žurbi preko improvizovanih mostića od drvenih greda izvozi kolica puna kamenja, pijeska i šuta, kako bi osigurali prostor i nastavili radove.

Živojin Jakovljević, protojerej stavrofor i starješina hrama, razgovara sa glavnim arhitektom ispred južnog ulaza u crkvu o radovima koji predstoje toga dana. Ni snijeg, ni vjetar ni temperatura ispod nule nisu mogli omesti radnike koji su uklanjali unutrašnji dekorativni kamen oštećen u požaru i pripremali podlogu za postavljanje novog poda i krovne konstrukcije.

Na naše pitanje kada bismo mogli očekivati otvaranje hrama, otac Živojin oprezno kaže da je nezahvalna bilo kakva prognoza. Najviše će, kaže, zavisiti od vremenskih prilika. Ono što je najvažnije, kako ističe, je to da gradske i ostale vlasti pružaju punu podršku i imaju maksimalno razumijevanje za radove, te da su ljudi dobre volje spremni da pomognu obnovu.

Inače, crkva je sagrađena polovinom XIX vijeka u okviru protestantske zajednice, s ciljem da duhovno opsluži stanovništvo koje je tada živjelo na ivicama Menhetna. Od tada je prošlo više od vijek i po, grad se proširio prema sjeveru duž Menhetna, pa je danas crkva u samom srcu Njujorka. Nalazi se između čuvenog Brodveja, najveće i najpoznatije njujorške avenije, i Šeste avenije. Odmah u blizini je i Medison park. Da je crkva izgrađena na ivici starog Njujorka, najbolje se vidi po tome što su ulice južno od nje vrlo nepravilnog oblika, a sjeverno su gotovo sve pod pravim uglom, što je obilježje modernog Njujorka. 

Srpska pravoslavna crkva kupila je zgradu 1943. godine, a osveštala je godinu kasnije. Srpska pravoslavna opština u Njujorku osnovana je 1937. godine, a predvodio ju je otac Vojislav Gaćinović. Prije kupovine, srpska zajednica je službe držala u okviru Srpskog dobrotvornog društva, osnovanog davne 1896. godine.

Na zvaničnom sajtu crkve naveden je još jedan zanimljiv podatak, koji malo ljudi zna: kada je crkva ponuđena na prodaju, šansu da je kupe, osim srpske, dobile su grčka i ruska zajednica. Ipak, odlučeno je da bude prodata Srbima, jer nisu imali nijednu crkvu na Istočnoj obali SAD, kao i zbog toga što je interes za crkvu iskazao i tadašnji srpski kralj.

Naravno, kao što je dobro poznato, ključnu ulogu odigrao je vladika Nikolaj Velimirović, a cijena koja je plaćena za crkvu bila je tadašnjih 30.000 dolara.

Crkva je 1968. godine zbog svoje ljepote i istorijske vrijednosti proglašena nacionalnim spomenikom Amerike i objektom od posebnog značaja za grad Njujork.

Ocu Živojinu smo poželjeli sreću i uspjeh, a on nama da se ponovo nađemo u bliskoj budućnosti, kada crkva konačno bude obnovljena i kada zasja svojim starim sjajem.

Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije Nezavisnih novina.

Najčitanije