Ko je odrastao u bivšoj Jugoslaviji vjerovatno se sjeća barem nekoliko detalja koji su se ponavljali iz stana u stan - velikih smeđih regala, šarenih tapeta, goblena, tranzistora, teških kauča i reprodukcija poznatih slika na zidovima.
Među njima se posebno izdvajao portret uplakanog dječaka, koji je decenijama bio izuzetno popularan i u brojnim drugim evropskim zemljama.
Riječ je o radu italijanskog slikara Đovanija Bragolina (Giovanni Bragolin), poznatog i pod pseudonimom Bruno Amadio. Njegove slike uplakane djece masovno su reprodukovane tokom druge polovine 20. vijeka, a samo u Velikoj Britaniji prodane su desetine hiljada primjeraka.
Međutim, s vremenom se uz jednu od tih slika počela vezivati neobična urbana legenda - tvrdnja da je portret navodno uklet.
Ko je zapravo uplakani dječak?
Bragolin je tokom karijere naslikao čitavu seriju portreta uplakane djece i siročadi. Prema jednoj od najpoznatijih verzija legende, dječak sa jedne slike zvao se Don Bonilo (Don Bonillo) i navodno je kao dijete svjedočio smrti svojih roditelja u požaru.
Priča kaže da je slikaru jedan sveštenik pokušao da objasni dječakovu tragičnu prošlost, ali Bragolin upozorenje navodno nije ozbiljno shvatio.
Upravo je iz toga kasnije izrasla priča o "prokletstvu" slike.
Sve bi izgorjelo, a slika navodno ostala netaknuta
Veliki zamah legenda je dobila 1985. godine, kada je britanski tabloid The Sun objavio tekst o navodnom "prokletstvu uplakanog dječaka".
U članku se spominjao par čija je kuća izgorjela, dok je reprodukcija slike navodno ostala gotovo netaknuta. Nakon toga počele su da se pojavljuju i druge priče ljudi koji su tvrdili da su u požarima gubili gotovo sve, dok je upravo ta slika ostajala sačuvana.
Posebno je odjeknula tvrdnja jednog vatrogasca koji je navodno tokom intervencija na više požarišta primijetio isti prizor - uništen enterijer, ali sačuvanu sliku uplakanog dječaka.
Takve priče ubrzo su postale savršen materijal za urbane legende, pa su se počele širiti tvrdnje da je duh dječaka "zarobljen" u slici te da njegove suze štite platno od vatre.
Priča se širila Evropom
Legenda se dodatno širila pričama o požarima u kućama, stanovima i ugostiteljskim objektima u kojima se navodno nalazila ista reprodukcija.
U jednom slučaju govorilo se o kući koja je izgorjela nekoliko mjeseci nakon kupovine slike, u drugom o piceriji koju je progutala vatra, dok je portret navodno ostao sačuvan.
Širile su se i priče o ljudima koji su pokušali da spale sliku, nakon čega su ih navodno zadesile nesreće.
Sve je to dodatno učvrstilo reputaciju portreta kao jednog od najpoznatijih "ukletih" predmeta moderne pop-kulture.
Istraživanja ponudila mnogo manje misteriozno objašnjenje
Kasniji pokušaji provjere priče pokazali su da mnogi detalji urbane legende vjerovatno nisu bili istiniti.
Istraživački novinar Dejvid Klark (David Clarke) detaljnije je proučavao slučaj i zaključio da nema pouzdanih dokaza za priču o dječaku koji je ostao bez roditelja u požaru.
Prema njegovim nalazima, dječak sa portreta nije bio siroče sa tragičnom prošlošću, nego model kojeg je slikar angažovao. Ni tvrdnje o natprirodnoj otpornosti slike na vatru nisu dobile čvrstu potvrdu.
Jedno od jednostavnijih objašnjenja zašto su neke reprodukcije mogle da prežive požare povezano je sa materijalima na kojima su štampane i zaštitnim premazima, koji su ih mogli učiniti otpornijim od drugih predmeta u prostoriji.
Uprkos svemu, legenda je preživjela decenijama. Za brojne ljude sa prostora bivše Jugoslavije "uplakani dječak" zato danas nije samo stara reprodukcija sa bakinog zida, nego i podsjetnik na jednu od najpoznatijih urbanih legendi koja se širila generacijama, prenosi Dnevno.