Poslednjih godina su sve više zastupljene LBS usluge (Location Based Services) u svakodnevnom životu građana, koji ih koriste putem raznih modernih komunikacionih uređaja, a da zapravo ni ne znaju kako se oni zapravo zovu i kako zapravo funkcionišu.
Najpoznatiji su navigacioni servisi koji služe za navigaciju vozila ili ljudi u prostoru. Druga grupa usluga su tzv. AVL&FMS servis (Automatic Vehicle Locating and Fleet Management Systems), kojima se obezbjeđuje precizno praćenje vozila ili ljudi u realnom vremenu i prostoru putem savremenih ICT tehnologija. Kao dodatak ovim uslugama sve više se pojavljuju i telemetrijski podaci sa vozila.
Telemetrija je posljednjih godina postala veoma značajna za različite sektore (transport, logistiku, medicinu itd.). Riječ telemetrija (engl.telematics) je kombinacija dvije riječi tele-communication i infor-matic. Pojam ima više značenja, interpretacija i primjena, ali generalno telemetrijska rješenja predstavljaju sisteme za transfer i razmjenu podataka putem bežične konekcije.
Satelitsko praćenje vozila je jedan od načina primjene telemetrije koji za osnovne ciljeve ima smanjenje troškova voznog parka, optimizaciju upotrebe resursa i povećanje sigurnosti, a sastoji se iz sljedećih komponenti:
1. Vozilo i telemetrijska oprema u vozilu se sastoji od hardverskih i softverskih komponenti. Oprema je srž telemetrijskog sistema, jer povezuje vozilo sa krajnjim korisnikom i izvještava poziciju vozila i vozača putem satelitskog pozicioniranja, prenosi informacije o vozilu putem komunikacione mreže na udaljene destinacije i omogućava kreiranje izvještaja i analiza od strane operatera ili vlasnika flote. Sastoji se od GNSS uređaja tzv.„Crne kutije“, koja je smještena u vozilu sa integrisanim ili vanjskim odvojenim antenama za GSM i GPS pozicioniranje. Može da se koristi za automatsko lociranje vozila (AVL) ili za napredna telemetrijska rješenja. Podaci sa vozila se arhiviraju na serverima i mogu se kasnije koristiti da omoguće tačnu i sofisticiranu upotrebu vozila, upotrebu goriva, analizu ponašanja vozača (stila vožnje), upravljanje statusom vozila itd.
2. Danas postoje 4 glavna globalna navigaciona satelitska sistema (GNSS), koji su ili potpuno funkcionalni ili su u fazi razvoja. Najpoznatiji Global Positioning System (GPS) je implementiran od strane vlade USA za vojne potrebe. Dio frekvencija je dostupan javnosti za komercijalnu upotrebu. GLONASS je ruski sistem uspostavljen od strane Ruskih svemirskih odbrambenih snaga i trenutno je jedini alternativni potpuno operativni satelitsko-navigacioni sistem sa globalnom pokrivenošću i istom preciznošću kao i GPS. Evropska unija i Evropska svemirska agencija razvijaju navigacioni satelitski sistem Galileo. Očekivanja su da ovaj sistem bude u potpunosti operativan u toku 2019.godine. BeiDou ili Compass je kineski navigacioni sistem u razvoju. Trenutno je dostupan klijentima u Azijsko-pacifičkom regionu, a globalni sistem bi trebao biti razvijen do 2020. Takođe postoje i neki regionalni sistemi koji se razvijaju kao što su japanski QZSS (trenutno u testnoj fazi, očekuje se da bude operativan 2018.) i indijski IRNSS (operativnost je trebala biti razvijena do 2015).
Tehnologija koje je korištena za razvoj svih GNSS – ova je slična. Najviše se koristi i najpoznatiji GNSS je GPS koji je i najčešće korišteni sistem u JI Evropi.
3. Komunikaciona mreža: uglavnom bazirana na GPRS prenosu podataka (dio GSM mreže)
4. Dobavljači sadržaja: Telemetrijska rješenja integrišu mape i navigaciju
5. Dobavljač telemetrijskog rješenja: pruža uslugu daljinskog servera za prikupljanje podataka i procesiranje informacija na pogodan način za klijenta
6. Tri nivoa korisnika – vozači, operateri flote i vlasnici flote vozila.
Vodeća firma u Bosni i Hercegovini koja je razvila vlastito telemetrijsko rješenje za upravljanje flotom vozila i bavi se pružanjem satelitskog praćenja vozila je Satwork d.o.o.
Rješenje SatIRS kao autorski zaštićena ICT platforma je prilagođen za rad sa naprednim uređajima koji mogu da primaju signale GPS i GLONASS sistema pozicioniranja što omogućava precizne podatke o lokaciji vozila.
Za korisnike sistema je razvijen veliki broj usluga (osnovno, napredno praćenje, praćenje vozila u zemlji i inostranstvu, kontrola potrošnje goriva, komunikacija, navigacija, rutiranje i optimizacija). Podaci o kretanju vozila su dostupni u gotovo realnom vremenu za praćenje vozila uživo ili putem izvještaja za odabrane prethodne periode.
Iako se radi o vrlo kompleksnim sistemima koji podrazumjevaju veliki broj komponenti, rješenja i uređaji su dostupni po povoljnim cijenama, a investicije u ovakve usluge i sisteme su isplative u relativno kratkom vremenskom roku, obzirom da su prvi efekti ušteda mjerljivi odmah po ugradnji uređaja u vozila. To znači da poslije isplate početne investicije, korištenjem ovih usluga se povećava dobit putem smanjenja troškova te uvećanjem produktivnosti i efikasnosti rada.