SKOPLJE - Kukuruz će, zbog klimatskih promjena, za desetak godina, u Bosni i Hercegovini, moći da se proizvodi i na 1.000 metara nadmorske visine, zaključak je istraživanja portugalske doktorice, Daniele Soareš. Rad je predstavljen na nedavno održanom drugom, regionalnom treningu o adaptaciji poljoprivrede na klimatske promjene za savjetodavne službe, u Skoplju.
Naziv rada "Različita okruženja za proizvodnju kukuruza u uslovima klimatskih promjena u Bosni i Hercegovini: usklađivanje toplinske pogodnosti i dostupnosti vode" rezultat je višegodišnjih aktivnosti u 10 opština u Bosni i Hercegovini, a realizovan je u saradnji sa Fakultetom za poljoprivredu i hranu Univerziteta u Sarajevu.
Rast temperatura i manjak padavina na sjeveru i istoku zemlje
Kukuruz je u 2024. godini zauzimao 54% površina pod žitima u BiH. Istraživanja su vršena u opštinama Gradiška, Bijeljina, Živinice, Bratunac, Čapljina, Livno, Glamoč, Bugojno, Cazin i u Brčko distriktu.
Tokom perioda istraživanja uzgoja kukuruza, za koje su uzeti podaci i iz sedamdesetih godina prošlog vijeka, prosječna sezonska temperatura iznosila je od 12,6 do 17,2 stepena Celzijusa, a prinos 6,24 t/ha. Najniže temperature izmjerene su u opštinama u centralnom dijelu zemlje, kao što je Bugojno, dok su u jugozapadnom i sjeveroistočnom dijelu, temperature bile najviše. Za opštinu Glamoč, predviđa se da će prosječna godišnja temperatura u budućnosti rasti najviše, čak 58%.
"Što se tiče padavina, buduće projekcije za klimu pokazuju da će u opštinama na sjeveru i istoku zemlje, Bijeljina, Gradiška i Brčko distrikt, biti nedostatak padavina, dok će opštine u planinskim područjima, iako će imati rast prosječnih temperatura, bilježiti više padavina, što će biti povoljno za uzgoj kukuruza", rekla je Soareš, prenosi Agroklub.
Moraće se obratiti pažnja na izbor hibrida
Kod sorti kukuruza kraće vegetacije, sa manjim zahtjevima za toplotom, zbog toplotnih talasa koji će biti sve učestaliji, predviđa se skraćenje vegetacionog perioda za 19 dana u Živinicama i do 54 dana u Bijeljini, dok će kod sorti srednje vegetacije, taj period biti kraći za 42 dana u Čapljini, i do 62 dana u Bijeljini.
Zbog boljeg kvaliteta zemljišta, tj. bolje sposobnosti za zadržavanje vode, za opštine Živinice i Cazin, predviđa se veća otpornost zasijanog kukuruza na klimatske promjene, dok je suprotno za opštine Čapljina i Livno. Zbog ovog će biti potrebno prilagođavati izbor hibrida kukuruza novim temperaturnim uslovima i kraćoj vegetaciji jer će biljke brže prolaziti kroz fenofaze što će uticati i na visinu prinosa.
"Povećaće se evapotranspiracija, biljke će tražiti više vode tokom cvjetanja i nalivanja zrna. Od velike važnosti biće i dostupnost vode, odnosno, njeno čuvanje tokom toplotnih talasa jer će se povećati potrebe za navodnjavanjem biljaka u kritičnim fazama", navela je Soareš, zaključivši da će ovo naročito biti potrebno za opštine Gradiška i Bijeljina, jer su tamo najveće površine pod kukuruzom.