Crni luk se kod nas dominantno proizvodi iz arpadžika i sadi u rano proljeće, tako da u periodu od druge polovine jula ili početkom avgusta već stiže za vađenje i skladištenje.
Kada je riječ o ovim proizvodnim fazama, izuzetno je važno "pogoditi" pravi trenutak, jer ukoliko se to uradi prerano ili prekasno može doći do velikih gubitaka u proizvodnji.
Kad je pravo vrijeme?
Nepravilno skladištene lukovice takođe mogu dovesti do problema. Iz tog razloga je bitno pomenute završne faze u proizvodnji obaviti blagovremeno i pravilno.
Optimalno vrijeme za vađenje lukovica je onda kada 50 do 80 odsto biljaka ima poleglo lišće. U tom slučaju vrat lukovice je znatno omekšao i počinje da se suši, dok su spoljašnje ljuske takođe suve i poprimaju karakterističnu boju sorte. Potrebno je i da lukovice do tada dostignu svoju punu veličinu.
Kineski trik za sadnju luka daje duplo veći rod: Baštovani oduševljeni
Vađenje lukovica crnog luka ne treba obavljati odmah nakon kiše, po vlažnom zemljištu ili u periodu ekstremno visokih temperatura, već je neophodno sačekati da se zemlja prosuši.
U zavisnosti od veličine parcele, vađenje se obavlja na dva načina, ručno ili mašinski. Ručno podrazumijeva upotrebu motike ili čupanje rukom, ukoliko je zemlja rastresita. Mašinsko vađenje se primjenjuje na većim površinama i tom prilikom se koriste podrivači, plugovi i vadilice za krompir.
Posljedice preranog vađenja lukovica mogu biti slabije formirane suve ljuske, kao i znatno kraći period čuvanja. S druge strane, kašnjenje dovodi do povećane mogućnosti za infekciju patogenima, ali i ponovnog ukorjenjivanja.
Prosušivanje lukovica
Jedna od važnijih faza nakon vađenja je proces prosušivanja lukovica s ciljem zarastanja nastalih povreda i formiranja zaštitnih ljuski. Odvija se po suvom vremenu, na samoj njivi, i traje desetak dana uz povremeno okretanje samih lukovica. Međutim, predugo zadržavanje lukovica na parceli i izlaganje direktnoj sunčevoj svjetlosti izaziva ožegotine, kao i gubitak kvaliteta.
Nakon procesa prosušivanja neophodno je luk skloniti u hladovinu, pod nadstrešnicu, gdje će se obaviti čišćenje, odstranjivanje zemlje, suvog lišća i skraćivanje korijena i vrata. Lišće se ne mora potpuno ukloniti, već može da posluži za pletenje vijenaca.
Luk u mreži
Nakon toga slijedi sortiranje, tačnije odvajanje zdravih od oštećenih i trulih lukovica, a onda se pristupa skladištenju. Kako bi se luk nesmetano očuvao tokom nekoliko mjeseci, neophodno je ispuniti određene uslove. Temperatura od 0 do 2 stepena, kao i relativna vlažnost vazduha od oko 70 odsto, predstavljaju idealne uslove za uspješno čuvanje crnog luka. Temperatura od 5 do 20 stepeni može izazvati nepotrebno klijanje, dok pri niskoj relativnoj vlažnosti vazduha luk gubi vodu i smežurava se. Isto tako, ako je vlažnost previsoka, može doći do razvoja patogena. Zato je provjetravanje izuzetno korisno i važno, jer će, između ostalog, spriječiti kondenzaciju i pregrijavanje lukovica.
Crni luk se može čuvati u gajbicama, mrežastim vrećama, rasut u tankom sloju, u pletenicama ili u boksevima sa ventilacijom. Dužina čuvanja ne zavisi samo od uslova, već i od sorte. Neke se mogu uspješno čuvati čak i deset mjeseci.