Cijene energenata u svijetu porašće ove godine za 32 odsto, što je znatno više nego što se ranije očekivalo, procijenila je Svjetska banka.
Posebno snažan rast predviđa se za cijene gasa u Evropi, zbog poremećaja u snabdijevanju izazvanih sukobom na Bliskom istoku.
U aprilskom izvještaju Svjetska banka prognozirala je rast cijena energenata od 24 odsto u ovoj godini. Prema novim procjenama, u 2027. energenti bi trebalo da pojeftine za 11,5 odsto, a gotovo isti procentualni pad očekuje se i u 2028. godini.
Ponuda nafte na najvećem udaru
Ponuda nafte trebalo bi ove godine da se smanji za 5,2 odsto, što bi bio najveći pad u posljednje četiri decenije, ako se izuzme recesija iz 2020. godine.
Zbog smanjene proizvodnje, cijena sirove nafte Brent trebalo bi kratkoročno da se zadrži na visokom nivou, uz prosječnu cijenu od 92 dolara po barelu u ovoj godini.
Cijene bi bile još više da se ne očekuje pad potražnje od 2,5 odsto, navode u Svjetskoj banci. Potražnja je snažnije opala samo tokom pandemijske 2020. godine i 1980. godine, u vrijeme naftne krize.
Gas u Evropi poskupljuje gotovo 60 odsto
Smanjene isporuke tečnog prirodnog gasa (LNG) trebalo bi da podignu cijene gasa u Evropi za gotovo 60 odsto u ovoj godini, procjenjuje Svjetska banka.
U 2027. cijene evropskog gasa trebalo bi da se smanje za osam odsto, iako će snabdijevanje i dalje biti ograničeno. Normalizacija tržišta u 2028. godini trebalo bi da dovede do pada cijena ovog energenta u Evropi za gotovo 30 odsto.
Blaži rast cijena đubriva
Prema procjenama Svjetske banke, đubrivo bi ove godine trebalo da poskupi za 14 odsto, što je upola manje od prognoze iz aprilskog izvještaja.
U 2027. cijene đubriva trebalo bi da padnu za 12,4 odsto i vrate se na nivo iz 2025. godine. Silazni trend trebalo bi da se nastavi i u 2028, uz prognozirani pad od 8,2 odsto.
Cijene prehrambenih sirovina trebalo bi ove godine da porastu za nešto više od deset odsto, a u 2027. za nešto više od sedam odsto.
Upozorenje na moguću prehrambenu krizu
U nepovoljnijem scenariju, koji uključuje izuzetno snažan klimatski fenomen El Ninjo, nove poremećaje u isporukama žitarica preko Crnog mora, eskalaciju sukoba na Bliskom istoku i dodatna oštećenja ruske naftne infrastrukture, cijene hrane mogle bi biti 12 odsto više od očekivanih.
Takav razvoj događaja mogao bi da izazove prehrambenu krizu sličnu onoj s početka 2010-ih godina, kada je još oko 40 miliona ljudi gurnuto u ekstremno siromaštvo, upozorava Svjetska banka.
U 2028. godini cijene hrane trebalo bi da pojeftine za 5,2 odsto, pokazuju procjene ove međunarodne finansijske institucije.
Cijene nafte, prirodnog gasa, hrane i metala snažno su porasle ove godine zbog niza globalnih šokova. Situacija bi se mogla dodatno pogoršati ukoliko sukob na Bliskom istoku eskalira i ako oštećenja ruske naftne infrastrukture budu još veća.
"Rast cijena energije i poremećaji u trgovini podstiču inflaciju, ugrožavaju snabdijevanje hranom i usporavaju ekonomski rast", izjavio je zamjenik glavnog ekonomiste Svjetske banke Ajhan Kose (Ayhan Kose).
Metali i plemeniti metali takođe poskupljuju
Metali bi ove godine mogli da poskupe 25 odsto i dostignu rekordne cijene. Aluminijum, bakar i kalaj mogli bi biti skuplji zbog ograničene ponude i povećane potražnje, podstaknute ulaganjima u obnovljive izvore energije, električna vozila i centre za obradu podataka.
Cijene plemenitih metala trebalo bi ove godine da porastu za 40 odsto zbog pojačane potražnje za sigurnim ulaganjima u uslovima geopolitičke neizvjesnosti. Za narednu godinu očekuje se njihova stabilizacija, prenosi Seebiz.eu.