Jezički i pravopisni reformator srpskog jezika Vuk Karadžić rodio se prije tačno 228 godina, 6. novembra 1787. godne u Tršiću kod Loznice.
Budući tvorac novog pravopisa i srpskog književnog jezika, opismenio se u rodnom selu kod jednog rođaka trgovca, potom u školi u Loznici i zatim u obližnjem manastiru Tronoša.
Tokom Karađorđevog, Prvog srpskog ustanka, koji je planuo 1804. godine, bio je pisar u štabu ustaničkog vojvode Đorđa Ćurčije, potom neka vrsta učitelja u Beogradu zatim carinik na Dunavu kod Kladova.
Pošto je odbijen prilikom nastojanja da pohađa Karlovačku gimnaziju, izvesno vrijeme, prema pojedinim izvorima, u Petrinji je učio njemački jezik.
U toku ustanka je, u Beogradu, upoznao Dositeja Obradovića, jednog od najučenijih Srba tog vremena, koji je jedno vrijeme bio I Karađorđev ministar prosvjete, osim što je obavljao povjerljive diplomatske poslove.
Vuk je unekoliko bio i njegov učenik, ali je Dositej odbio da mu pomogne da školovanje nastavi van tadašnje Srbije, što je bila velika Vukova želja.
Pošto je teško obolio, tražeći lijeka, u Pešti je upoznao krajiškog Srbina Savu Mrkalja, koji je već imao uobličenu pravopisnu reformu srpskog jezika.
Do danas traje polemika ko je zapravo reformisao srpsku azbuku Vuk ili Sava?
“Vuk St. Karadžić izvršio je reformu srpske ćirilice. Polazeći od načela ’piši, kako govoriš’, izbacio je sve suvišne znakove stare azbuke; zadržao je 24 slova i uveo 6 novih slova … za posebne srpske glasove… đ je uneo prema nacrtu Lukijana Mušickog, j je uzeo iz latinice, lj i nj je napravio spajanjem slova l i n sa tankim jerom; ć je već postojalo u jugoslov. ćirilici, a dž je uzeo iz stare rumunske i srpske ćirilice.“ [Enciklopedijski leksikon „Mozaik znanja“ – Srpskohrvatski jezik, Beograd, 1972, s.v. ćirilica]
Lingvisti međutim ističu da je preteča principa “piši kao što govoriš” bio Sava Mrkalj koji je u svojoj knjizi “Salo debeloga jera”, objavljenoj 1810. godine u Budimu pošao od jednostavnog zaključka: „Otuda izlazi da za jedan jezik treba onoliko slova koliko sve riječi njegove imaju prostih glasova. Ako ih je manje, onda nećemo moći da zapišemo svaku riječ… Ako ih je pak više, onda ona, osim što su nepotrebna, mogu s vremenom i da štete jeziku.“
Mrkalj se bavio reformom sistema glasova i slova, a ne njihovim izgledom, jer bio je teoretičar jezika, a ne dizajner slova. Na posljednjoj strani te svoje knjige Sava Mrkalj je napisao znamenite reči: „Od danas sav naš pravopis dolazi pod ovo načelo: ’Piši kao što govoriš.’“
To je temeljna rečenica na kojoj će Vuk izvršiti reformu srpskog jezika, objavljena tri i po godine prije nego je Vuk ušao u reformu.
Po propasti ustanka 1813. Vuk se zaputio Beč gdje se postupno događa njegov preobražaj, između ostalog, i pod uticajem austrijskog dvorskog cenzora Slovenca Jerneja Kopitara.
Kopitar ga je usmjerio da počne sistematski da prikuplja srpske narodne pjesme, i uopšte umotvorine, da bi potom postupno započeo i sa reformisanjem ćiriličnog pisma, kao i prevođenjem.
Vuk Karadžić je vremenom stekao ugled među intelektualcima Evrope, čak i kod umova kakvi su bili Gete ili Ranke, univerzitet u Jeni proglasio ga je počasnim doktorom.
Njegove ideje odnijele su odlučujuću prevagu 1847. godine kada su izašle “Pesme” Branka Radičevića, pisane “Vukovim pravopisom” a Đura Daničić je tekstom “Rat za srpski jezik i pravopis” praktično dokazao opravdanost Vukove reforme.
Umro je 26. januara 1864. u Beču, gdje je i sahranjen. Njegovi posmrtni ostaci prenijeti su, svečano, 1897. iz Beča u Srbiju i smješteni su u portu Saborne crkve u Beogradu, nedaleko od glavnog ulaza.
Njegovo dijelo sabrano je, u modernim izdanjima, u čak 39 tomova.
U čast Vuku Karadžiću u njegovom rodnom Tršiću, Loznici, Tronoši i u Beogradu, od 1933. se održava Vukov sabor, koji je najstarija i najmasovnija kulturna manifestacija u Srbiji.