Duboko u okeanu otkrivene su neobične vrste: crv u "staklenom dvorcu", misteriozna "duh-ajkula" i predatorska spužva poznata kao "kugla smrti".
Neobična bića iz dubina okeana
- Otkriveno više od 1.100 novih vrsta
- Među njima i misteriozna "duh-ajkula"
- Naučnici pronašli predatorsku "kuglu smrti"
- Duboko more i dalje slabo istraženo
- Klimatske promjene ugrožavaju okeanske ekosisteme
Ovo su samo tri od 1.121 "prethodno nepoznate" vrste koje su otkrivene u svjetskim okeanima tokom prošle godine, saopštio je "Okeanski popis", globalna inicijativa za popis i mapiranje morskog života (Ocean Census) u kojoj učestvuje više od 1.000 istraživača iz 85 zemalja.
Neobični ekosistemi
To predstavlja porast od 54 odsto u godišnjem broju identifikacija, prema navodima ove organizacije, koju predvode japanska fondacija "Nippon" i britanski institut za istraživanje okeana "Nekton".
Okean je jedan od najmanje poznatih ekosistema na planeti, posebno duboko more.
Nekada se smatralo da u tim ekstremnim uslovima može da opstane malo života, ali posljednjih godina naučnici su otkrili čitave ekosisteme pune neobičnih i ponekad potpuno bizarnih vrsta.
Podvodni život suočava se sa ogromnim izazovima zbog klimatskih promjena, jer se okeani zagrijavaju, kao i zbog ljudskih aktivnosti, uključujući zagađenje iz industrije i poljoprivrede.
Trka za eksploatacijom minerala iz okeana, koja sve više postaje realnost, predstavlja još jednu veliku prijetnju.
"Pošto su mnoge vrste u opasnosti da nestanu prije nego što uopšte budu dokumentovane, nalazimo se u trci sa vremenom da razumijemo i zaštitimo život u okeanima", rekla je Mišel Tejlor, šefica nauke u organizaciji "Okeanski popis".
Naučnici iz organizacije "Okeanski popis" sproveli su 13 ekspedicija u neke od najmanje istraženih okeanskih područja na svijetu tokom prošle godine.
Nove vrste
Kod obale Japana, na oko 2.600 stopa (oko 800 metara) ispod površine okeana, otkrili su novu vrstu čekinjastog polihetnog crva koji živi unutar staklene spužve, koji ima providan, mrežast skelet - poznat kao "stakleni dvorac" - napravljen od silicijuma, glavne komponente stakla.
Spužva i crv imaju simbiotski odnos, što znači da imaju koristi jedno od drugog.
Crv je zaštićen tako što živi u "staklenom dvorcu", stabilnoj strukturi bogatoj hranljivim materijama, a zauzvrat uklanja potencijalno štetne ostatke sa površine spužve.
U Australiji su naučnici pronašli vrstu "duh-ajkule" (chimaera) na dubini od oko 2.700 stopa. Ove ribe su daleki rođaci ajkula i raža, od kojih su se razdvojile prije skoro 400 miliona godina.
U Timor-Lesteu naučnici su otkrili vrstu trakastog crva dugačkog oko 2,5 centimetra, sa jarko narandžastim prugama, koje predstavljaju znak njegovih snažnih hemijskih odbrambenih mehanizama.
Toksini koje ovi crvi proizvode istraživani su kao potencijalni tretmani za Alchajmerovu bolest i šizofreniju.
Kako se upiše nova vrsta?
U oblasti Nort Trenč kod Južnih Sendvičkih ostrva, grupi nenaseljenih ostrva u južnom Atlantskom okeanu, naučnici su na dubini od skoro 12.000 stopa (oko 3.600 metara) otkrili predatorsku "kuglastu" spužvu, poznatu kao "kugla smrti".
Ova vrsta je prekrivena mikroskopskim kukicama nalik čičku kojima hvata rakove koji prolaze morskim strujama. Spužva ih zatim obavija i vari.
Još nije jasno da li su sve ove vrste potpuno nove za nauku. Obično prođe u prosjeku 13 i po godina između otkrića vrste i njenog formalnog opisa u naučnoj literaturi, navodi se u saopštenju organizacije.
Kako bi se taj proces ubrzao, kako dodaju, uvodi se status "otkriveno" kao naučna oznaka koja se odmah može unijeti u bazu morskih vrsta, prenosi Euronews.
Čim stručnjak potvrdi otkriće, ono se unosi u otvorenu bazu podataka, čime postaje dostupno naučnoj zajednici i donosiocima odluka.
Značaj otkrivanja novih vrsta
Tami Horton, naučna istražiteljica u britanskom Nacionalnom okeanografskom centru, rekla je da se ponekad dešava da se vrsta za koju se vjeruje da je nova za nauku, nakon detaljne analize pokaže da je već poznata.
"Ipak, ne mislim da se to dešava često", rekla je ona.
Formalni proces opisa vrste je važan.
"On obavlja stvarni posao potvrde novine i pruža 'pasoš' za tu novu vrstu - njen zvanični zapis. Bez toga, formalno priznata vrsta praktično ne postoji za nauku, a samim tim ni za politiku - neimenovane vrste ne mogu biti zaštićene", rekla je Hortonova.
Važno je da, kako je navela, naučnici svake godine nastavljaju da otkrivaju veliki broj zanimljivih novih vrsta u globalnom okeanu, na svim dubinama.
