Evropska petrohemijska industrija suočava se sa zatvaranjem postrojenja, visokim troškovima proizvodnje i sve jačom konkurencijom iz Kine, SAD i s Bliskog istoka. Uz prosječnu starost evropskih krekera veću od 40 godina, pritisak na industriju raste, dok se EU suočava i sa većom zavisnošću od uvoza.
Šta treba da znate:
- Evropska petrohemija zatvara dio kapaciteta i bilježi velike gubitke.
- Kina širi proizvodnju etilena, dok EU ima skuplju proizvodnju i starija postrojenja.
- Do 2035. moglo bi biti ugroženo 50.000 radnih mjesta.
- Ključno pitanje je može li EU modernizovati industriju prije nego što zavisnost od uvoza dodatno poraste.
Zašto se evropska petrohemijska industrija suočava sa krizom?
Zastarjeli pogoni i visoki troškovi proizvodnje učinili su evropske proizvođače ranjivim, a region sve više zavisi od uvoza ključnih sirovina poput etilena i propena, koje su osnova za plastiku, farmaciju i druge industrije.
"Dok ostatak svijeta gradi više od 20 novih 'krekera', Evropa industrijski tone."
Krekeri su postrojenja koja koriste paru za razgradnju ugljovodonika – ključna karika u petrohemijskoj proizvodnji.
Koliko koštaju zatvaranja postrojenja i gubici kompanija?
Versalis (grupa ENI) zabilježio je više od tri milijarde evra gubitaka u pet godina i zatvara posljednje parne krekere u Italiji, ulažući umjesto toga u biorafinaciju. Šel, Dau i EgzonMobil takođe preispituju svoje evropske kapacitete.
Prema procjenama, do 2035. godine moglo bi nestati 50.000 radnih mjesta u ovom sektoru.
EU pokušava da reaguje - prekasno?
Evropska komisija najavljuje podršku za modernizaciju i zakonski okvir koji bi domaćim proizvodima dao prednost, poput onog za metale i minerale iz 2023. godine. Međutim, stručnjaci upozoravaju da su potezi zakašnjeli. Đuzepe Riči iz ENI-ja slikovito opisuje situaciju:
"To je kao na Titaniku. Ne možete poricati stvarnost – treba vam čamac za spasavanje."
Zašto Kina povećava prednost u proizvodnji etilena?
Dok su evropski krekeri u prosjeku stari preko 40 godina, kineski su stari tek 11. Kina godišnje povećava kapacitet proizvodnje etilena za 6,5% i do 2030. godine dostići će 87 miliona tona godišnje, što je više nego trostruko u odnosu na EU.
SAD i Bliski istok koriste jeftiniji etan, dok Evropa i dalje koristi skuplju naftu. Cijena proizvodnje etilena u Evropi iznosi 800 dolara po toni, značajno više nego kod konkurenata.
Kako se evropski troškovi proizvodnje porede sa konkurencijom?
EU je već od 2019. do 2023. godine bila neto uvoznik ključnih hemikalija. Zbog toga Francuska, Italija i Španija pozivaju na donošenje Zakona o kritičnim hemikalijama, a evropski komesar za industriju Stefan Sežurne naglašava važnost evropskog suvereniteta u ovom sektoru.
Pročitajte i ovo:
Evropa gasi hemijsku industriju: Investicije kolabiraju, fabrike se zatvaraju
Direktor BASF-a upozorava na mogući novi energetski i naftni šok
Analitičari prognoziraju da petrohemijska industrija u Evropi neće potpuno nestati, već će se konsolidovati među malim brojem velikih kompanija sposobnih za konkurenciju - poput INEOS-a, koji ulaže četiri milijarde evra u novi kreker u Antverpenu, prenosi Poslovni.hr.
Evropa je sada na prekretnici: da li će osigurati sopstvenu hemijsku budućnost ili postati zavisna od uvoza iz konkurentskih zemalja koje proizvode brže, jeftinije i modernije?