Od ulaska zemalja zapadnog Balkana u Evropsku uniju zavisiće politička snaga našeg kontinenta u narednim decenijama. To je najvažnija geostrateška investicija našeg vremena, jer su sigurnost, konkurentnost i proširenje danas neraskidivo povezani: bez dovršetka vlastitog ujedinjenja Evropska unija nikada neće dostići razmjere potrebne da se uspješno takmiči u današnjem svijetu.
Zapadni Balkan pripada istoriji, geografiji i političkoj perspektivi Evrope. Italija je ovaj region učinila jednim od stubova svog diplomatskog djelovanja. Kao jadranska i mediteranska zemlja, dobro znamo da sigurnost naših mora zavisi i od stabilnosti ovog regiona. Zato odlučno podržavamo ubrzanje njihovog procesa pristupanja Evropskoj uniji, kako bismo ponovo okupili evropsku porodicu i proširili prostor mira i mogućnosti.
Posvećenost Italije ogleda se u snažnom diplomatskom prisustvu i kontinuiranom političkom dijalogu. Od 2022. godine organizovano je više od stotinu posjeta na visokom nivou, bilateralnih sastanaka i multilateralnih inicijativa koje su pratile reformske procese zemalja kandidata i konkretno podržale njihovo približavanje Evropskoj uniji.
U tom kontekstu Italija promoviše neformalnu grupu "Prijatelji zapadnog Balkana", koja okuplja države članice najodlučnije da evropsku pažnju prema ovom regionu održe na visokom nivou. Sastanak koji danas (10. jula) organizujemo u Rimu, uz učešće ministara inostranih poslova zemalja regiona, potvrđuje snažnu političku volju Italije da evropskom putu zapadnog Balkana pruži novi zamah.
Pristupanje Evropskoj uniji zahtijeva duboke reforme: jačanje vladavine prava, efikasniju javnu upravu, digitalizaciju i kvalitetnije institucije. Italija ove napore podržava konkretnim operativnim instrumentima. Lider smo u administrativnim twinning projektima i kratkoročnoj tehničkoj pomoći kroz programe Twinning i TAIEX, koji predstavljaju srž procesa pristupanja, jer zemljama kandidatima prenose znanje, iskustvo i institucionalne kapacitete.
Na zapadnom Balkanu Italija je država članica koja je angažovala najveći broj stručnjaka u okviru ovih programa. Smatramo da evropske integracije moraju donositi konkretne i vidljive koristi građanima i privredi još prije samog članstva, jačajući povjerenje u evropski projekat. Zato vjerujemo da je kratkovidno odgađati naredne korake u procesu pristupanja zemalja poput Srbije, koja je već ostvarila napredak u mnogim ključnim oblastima.
Ulagati u razvoj zapadnog Balkana znači ulagati u snagu Evrope. Italija je, zahvaljujući i velikom broju svojih kompanija prisutnih u regionu, već danas jedan od najvažnijih ekonomskih partnera, s robnom razmjenom koja premašuje 10 milijardi evra i oko 800 kompanija koje posluju u regionu. One doprinose lokalnom razvoju, otvaranju kvalitetnih radnih mjesta, modernizaciji proizvodnje te zelenoj i digitalnoj tranziciji. Kroz razvojnu saradnju ulažemo u ključne sektore - od zdravstva i infrastrukture do energetike i obrazovanja.
Jednako važno pitanje jeste i povezanost. Zapadni Balkan predstavlja spoj između Jadrana, istočnog Mediterana i srednje Evrope. Zato podržavamo razvoj velikih infrastrukturnih koridora, prije svega Koridora VIII, koji će povezati Jadransko i Crno more, kao i unapređenje željezničkih, lučkih, energetskih i digitalnih mreža.
U tom kontekstu posmatramo i koridor Indija - Bliski istok - Evropa (IMEC), na kojem sarađujemo s partnerima poput Indije i zemalja Zaliva. Zahvaljujući svom geografskom položaju, Italija želi postati evropsko krajnje odredište ovih novih trgovačkih ruta, pretvarajući zapadni Balkan u prirodni most prema srednjoj Evropi i evroazijskim koridorima.
Pitanje povezanosti usko je povezano sa strateškom autonomijom našeg kontinenta, sigurnošću lanaca snabdijevanja i prehrambenom sigurnošću. Upravo zato smo na današnji sastanak pozvali i zamjenika generalnog direktora FAO-a Mauricija Martinu.
Evropske integracije, ekonomski razvoj i povezanost zahtijevaju čvrst sigurnosni okvir. I na tom planu Italija ima vodeću odgovornost. Četrnaest puta predvodili smo NATO misiju KFOR na Kosovu, dva puta misiju EULEX Kosovo i tri puta evropsku misiju EUFOR Althea u Bosni i Hercegovini, dajući kroz civilne i vojne instrumente doprinos regionalnoj stabilnosti i sprovođenju Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Integracija zapadnog Balkana predstavlja geopolitički izbor za Evropu. Njegovo potpuno uključivanje u Evropsku uniju znači učvršćivanje njenog jugoistočnog krila, jačanje stabilnosti i povećanje sposobnosti Evrope da djeluje na globalnoj sceni.
Italija će nastaviti da radi kako bi evropski put regiona ostao vjerodostojan i zasnovan na principu zasluga, ali i kako bi postao brži, predvidljiviji i bliži građanima i privredi. Za naš kontinent to je pitanje istorijske dosljednosti, čak i prije nego što je riječ o strateškoj nužnosti. (Autor je potpredsjednik Savjeta ministara i ministar inostranih poslova i međunarodne saradnje Republike Italije)