PODGORICA - Zaposleni u Crnoj Gori od januara 2027. godine trebalo bi da dobiju znatno veće plate, a novi sistem neće se odnositi samo na one koji primaju minimalac.
Prema programu "Euro model", koji je najavio crnogorski premijer Milojko Spajić, minimalne neto zarade biće određene prema nivou obrazovanja potrebnom za radno mjesto i iznosiće 1.000, 1.250 i 1.400 evra.
Vlada Crne Gore je na sjednici 17. septembra usvojila set zakona koji bi trebalo da omogući primjenu novog načina obračuna zarada od januara 2027. godine.
Prema računici Vlade, povećanjem bi trebalo da bude obuhvaćeno više od 250.000 zaposlenih u privatnom i javnom sektoru.
Minimalac od 1.000 do 1.400 evra
Najveća promjena odnosi se na minimalne neto zarade.
Za radna mjesta sa osnovnim i nižim obrazovanjem minimalna plata trebalo bi da iznosi 1.000 evra.
Za radna mjesta sa srednjim obrazovanjem najniža neto zarada biće 1.250 evra, dok je za radna mjesta sa visokim obrazovanjem najavljeno najmanje 1.400 evra mjesečno.
Riječ je o velikom skoku u odnosu na sadašnji sistem. Minimalna zarada u Crnoj Gori trenutno iznosi 600 evra za radna mjesta do V nivoa kvalifikacije obrazovanja, odnosno 800 evra za radna mjesta sa VI i višim nivoom kvalifikacije.
To znači da bi najniža zarada od 600 evra porasla za 400 evra, odnosno oko 66,7 odsto, dok bi kod radnih mjesta za koja se sada primjenjuje minimalac od 800 evra rast do 1.400 evra iznosio 600 evra ili 75 odsto.
Novi model, međutim, uvodi tri nivoa minimalne zarade, pa sadašnja i buduća kategorizacija nisu potpuno iste i ova poređenja pokazuju samo razliku između pojedinih iznosa.
Šta se dešava s onima koji već imaju veću platu?
Vlada tvrdi da povećanje neće stati na minimalnim zaradama.
Planirano je dalje smanjenje poreskog opterećenja rada, a Spajić je naveo konkretan primjer zaposlenog koji danas prima 1.600 evra neto.
Ako poslodavac za njegovu zaradu sada ukupno izdvaja 1.980 evra, prema Vladinoj računici od januara bi, uz isti trošak poslodavca, zaposleni trebalo da primi 1.870 evra neto.
To je 270 evra više mjesečno bez povećanja ukupnog iznosa koji poslodavac izdvaja za tog radnika.
"Od svakog eura koji poslodavac izdvoji za vas - zadržaćete 92 centa u slučaju velikih primanja, pa sve do 97 centi za najniže zarade", naveo je Spajić predstavljajući program.
Vlada očekuje da će upravo smanjenje poreskog opterećenja omogućiti rast neto plata i zaposlenima čija su primanja već iznad minimalca.
Plata od 1.600 evra mogla bi preći 2.000
Tu, međutim, postoji još jedan korak koji nije završen.
Vlada traži da se povećanje obračunske vrijednosti koeficijenta jednako primijeni na privatni i javni sektor, ali je za to potrebna saglasnost socijalnih partnera.
Ako taj prijedlog bude prihvaćen, Spajić tvrdi da bi zaposleni iz prethodnog primjera, čija je sadašnja neto plata 1.600 evra, umjesto najavljenih 1.870 mogao primati više od 2.000 evra.
Zbog toga taj iznos zasad nije moguće predstavljati kao zagarantovano povećanje.
Kolika je sada prosječna plata?
Prema posljednjim podacima Uprave za statistiku Crne Gore - MONSTAT, prosječna neto zarada u julu 2026. iznosila je 1.037 evra, dok je prosječna bruto plata bila 1.238 evra.
Neto zarada bila je 0,1 odsto veća nego u junu i 2,3 odsto veća nego u julu prošle godine.
Spajić tvrdi da bi nakon primjene "Euro modela" prosječna neto zarada u Crnoj Gori za relativno kratko vrijeme trebalo da poraste sa sadašnjih oko 1.000 na više od 1.400 evra.
To je za sada projekcija Vlade, a ne statistički ostvarena plata.
Odakle novac za povećanje?
Jedno od ključnih pitanja jeste kako će država finansirati model kojim se istovremeno najavljuju veće neto plate i manje poresko opterećenje rada.
Spajić tvrdi da je reforma finansijski pokrivena rastom potrošnje i zaposlenosti, suzbijanjem sive ekonomije, očekivanim povratkom dijaspore, kontrolom rashoda i novim poreskim mjerama.
Među izvorima dodatnih prihoda Vlada navodi efikasnije oduzimanje protivpravno stečene imovine, a najavljuje i da će posebno razmatrati oporezivanje praznih nekretnina, odnosno kuća i stanova koje vlasnici ne koriste.
Vladina projekcija je da bi budžetski deficit tokom 2027, koju smatra tranzicionom godinom, trebalo da bude između četiri i pet odsto, a da bi 2028. pao na oko tri odsto.
Mijenja se i sistem za penzionere
"Euro model" prati i najava promjena za penzionere.
Penzije bi se od 2027. godine usklađivale četiri puta godišnje. Vlada očekuje da će prosječna penzija u aprilu preći 600 evra, dok bi minimalna trebalo da bude veća od 500 evra.
Spajić je najavio i da će svaki penzioner već u decembru 2026. dobiti dodatnih 100 evra.
Vlada novi model predstavlja kao način da rast zarada i penzija približi životni standard u Crnoj Gori evropskom prije formalnog članstva zemlje u Evropskoj uniji.
Za zaposlene će, međutim, najvažniji biti januar: tada bi, prema najavi Vlade, prvi put trebalo da se primijene novi minimalni iznosi od 1.000, 1.250 i 1.400 evra.